Dünyanın İlk Kadın Örgütü; Bacıyan-ı Rum yazısını arkadaşına e-posta gönder

Adınız :
Kimden : Kime :
Mesajınız :

Dünyanın İlk Kadın Örgütü; Bacıyan-ı Rum 15 Haziran 2021, Salı

Günümüz Türkçesi ile Anadolu Bacıları Örgütü. Fatma Bacı tarafından kurulmuş bir örgüt. Anadolu bacıları örgütü nasıl kuruldu? Moğol istilasına karşı direnen, canını, malını korumaya çalışan esnaflar 13.yy ortalarında Kayseri yöresinde Ahi Evran önderliğinde bir araya gelen esnaflar Ahi Teşkilatını kurdular. Zaman içinde çeşitli değişimlere uğrayarak bugün ki esnaf odalarının, kooperatif birliklerinin ilk nüvesi diyebiliriz.

***

Ahi Teşkilatı incelendiği zaman erkek egemen bir yapının olmadığını görüyoruz. Bunun kanıtının da Ahi Teşkilatı bünyesinde kurulan Bacıyan-ı Rum, bugün ki Türkçeyle Anadolu Bacıları Örgütü/Teşkilatı olduğunu söyleyebiliriz. Anadolu Bacıları örgütü Ahi Teşkilatı’nın kurucusu Ahi Evran’ın eşi, Hamid el Kirmani’nin kızı, Osman Gazi’nin ninesi, Ertuğrul Gazi’nin annesi Eymine (Emine) Ana’nın kız kardeşi Fatma Bacıdır.

***

Fatma Bacı’nın doğum yılı bilinmemekle beraber 1375 yılında vefat ettiği, mezarının da Nevşehir’in Hacıbektaş (Sulucakarahöyük) ilçesinde olduğunu biliyoruz.

***

Moğolların 1243 yılında Kayseri’yi istila ettiğinde teşkilat mensubu kadınlarla cephede çarpıştığını tarihi kaynaklar ifade etmektedir. Çarpışma sırasında Fatma Bacı Moğollara esir düşerek on iki yıl İran’da esir kalmıştır. Esaretten kurtulduktan sonra tekrar Kayseri’ye dönerek çalışmalarına kaldığı yerden devam ettiğini görüyoruz.

***

Ahi Teşkilatı, Nisa Suresi’nin 124, “Erkek olsun, kadın olsun her kim iman etmiş olursa dünya ve ahiret için yararlı işler yaparsa, işte onlar cennete giderler ve zerre kadar haksızlığa uğratılmazlar” ayetinden yola çıkarak erkek, kadın ayırımı yapmazlardı.

*Ahi Teşkilatında bugünkü gibi kadınlar sanatlarını icra ederlerdi.

*Ahilik öğretisinde cinsiyet ayrımı yoktu.

*”Bir elmanın yarısı erkekse, yarısı da kadındır” denilirdi.

*Erkekler için, “Eline, beline, diline sahip ol” ilkesi yanında kadınlar için de, “Eşine, işine, aşına sahip ol” anlayışı benimsenmişti.

*Kadın üretimin içindeydi.

*Ok atma, kılıç kuşanma, ata binme, kendisini düşmandan koruma eğitimi alırlardı.

*Eğitim ve ibadette erkelerle beraberlerdi.

*İaşe işlerini kadınlar yürütürdü.

*Yamak, çırak, usta hiyerarşisiyle teşkilatın içindelerdi.

*Kısaca kadınlar Ahi Teşkilatının, üretimin, eğitimin, ibadetin, yurt savunmasının; sosyal hayatın içindelerdi.

***

Ahi Evren’in 850. Doğum yıldönümü olan 2021’i UNESCO anma yılı olarak belirledi. Ülkemizde de Sayın Cumhurbaşkanımızın genelgesiyle çeşitli etkinlikler yapılmaktadır. İnsanımız, yeni yetişen neslimiz öğrensin, gelecek nesillere aktarsın. Kutlama, anma programlarında Anadolu Bacıları, Fatma Bacı ve Ahi Teşkilatında kadının rolü ile ilgili bir faaliyet göremedim. Eğer varsa gözümden kaçmış olabilir.

***

Ahi Teşkilatında ve günümüzde kadının ekonomi, yönetim, savunma, eğitim, ibadet vb. etkin rolünü vurgulamak, Fatma Bacı’yı, dünyanın ilk kadın örgütlenmesi olan Bacıyan-ı Rum Teşkilatını yad etmek için, Yılın Ahi Ödülü seçimi yapılırken beraberinde, “YILIN FATMA BACISI/YILIN AHİ BACISI ÖDÜLÜ” verilmesinin yararlı olacağı görüşündeyim. Öneriyorum. Böylece elmanın diğer yarısının da önemi vurgulanmış olur.