İzmir İktisat Kongresi yazısını arkadaşına e-posta gönder

Adınız :
Kimden : Kime :
Mesajınız :

İzmir İktisat Kongresi28 Aralık 2021, Salı

İzmir İktisat Kongresi’nden günümüzde alınacak dersler

Ülke ekonomimizin hareketli olduğu şu günlerde; “üretim- istihdam-ihracat” üçlemesiyle model oluşturulmaya çalışıyor. Dolar kurunun yüksek olduğu günlerde modelin ana unsurlarından birisi, temel unsuru diyebileceğimiz üretim kavramı üzerinde değerlendirme yapmaya çalıştım. Geçtiğimiz iki haftalık yazılarımda özetle; Peygamberimize sorulan bir soru üzerine: “Evet çobanlık yaptım. Ücret karşılığında Mekkelilerin hayvanlarını otlattım, çobanlık yaparak geçimimi sağladım” buyurduğunu aktarmaya çalıştım. Peygamberlerin mesleklerini sıralayarak, peygamberlerin de kendilerini sırça köşklere çekmeyip çalıştıklarını, üretime katıldıklarını; geçimlerini sağlamak için ekonomik hayatın içinde mücadele ettiklerini aktarmaya çalıştım.

***

Osmanlı padişahlarının devlet yönetimi alanında çok eğitim aldıklarını ama aynı zamanda da birer meslek erbabı olduklarını; kiminin kuyumcu, bahçıvan, hattat, saraç, marangoz olduklarını aktarmıştım. Padişahlardan bazılarının yaptıkları ürünleri pazarda sattırarak imarethanelere bağışladıklarını görüyoruz. Elbet padişahların işini, gücünü bırakıp esnaflık yaptıklarını söyleyemeyiz ama bu davranışlarıyla çevresindekilere el zanaatlarının önemini, hayatın içinde olmayı, ekonomik hayatın ancak üretimle geliştirilebileceği mesajını verdiklerini söyleyebiliriz.

***

Sırasıyla Cumhuriyet’in kuruluşunda ekonomik altyapının nasıl kurulduğunu kısaca aktarmak istiyorum. Cumhuriyetin kuruluş aşamasında İzmir İktisat Kongresi’nin toplanma zamanını, katılımcıları, alınan kararların neler olduğunu çok iyi kavramamız gerekiyor.

***

İzmir İktisat Kongresi, 17 Şubat-4 Mart 1923 tarihinde, İzmir’de Banka Han binasında toplandı. Henüz Cumhuriyet ilan edilmeden iktisat kongresinin düzenlenmesinin iktisadi hayata ne kadar önem verildiğinin işareti olarak anlayabiliriz.

***

Kongrenin başkanlığına Kazım Karabekir seçildi. Anadolu’nun tüm coğrafyasından 1135 delegenin katıldığını görüyoruz. Toplumun her kesimini temsil eden delegeler; görüşlerini, fikirlerini, bilgilerini, tecrübelerini ifade ederek katkıda bulundular.

***

İstişare ile alınan kararlar; Osmanlının belini büken kapitülasyonların, imtiyazların kaldırılması, devletin iktisadi hayatta vatandaşlara yol gösterici olması, kredi düzenlemesi, üretimin planlanması, gümrük işlemleri, vergi düzenlemeleri, nakliye araçları; Devletin önderliği, düzenleyici rolü, serbest girişime açık karma ekonomi modeli benimsendiğini görüyoruz. Alınan bu kararların Cumhuriyet tarihimizde saygın yerini aldığını belirtmekte yarar vardır.

***

İlk oturum kararlarının her birisinin kıymetli olduğunu ama 4. maddeyi üretim temalı yazımızda anlamlı olacağını düşünüyorum. Türkiye halkı, sarf ettiği eşyayı mümkün mertebe kendi yetiştirir. Çok çalışır, vakitte, servette ve ithalatta israftan kaçar. Milli istihsali temin için icabında geceli gündüzlü çalışmak şiardır.” Kararın günümüzde ne kadar önemli olduğunu vurgulamak istiyorum.

***

Mustafa Kemal Atatürk’ün kongrede yaptığı konuşmadan, beni her zaman çok etkileyen sözünü aktarmak istiyorum. "Çalışmadan, yorulmadan, üretmeden rahat yaşamak isteyen toplumlar önce haysiyetlerini, sonra hürriyetlerini ve daha sonra da istiklal ve istikballerini kaybetmeye mahkûmdur."

***

Tekrar vurgulamakta yarar görüyorum; Ekonomik sorunları çözmenin temeli; üretmek üretmek üretmek…