Günün Tarihi:21 Haziran 2021

Bedava peynir fare kapanında olur…27 Nisan 2021 , Salı


Seyfi Yücel

Covid salgınıyla uğraşırken, eşimizi-dostumuzu hastalanır görür; akrabalarımızın, dostlarımızın ölümüne üzülürken başka bir olay patladı. Faruk Fatih Özer adlı genç girişimcimizin(!) kurduğu Thodex adlı şirketle Bitcoin satıp, şimdilik tespit edilen iki milyar doları telefonunun hafızasına yükleyip yüzbinlerce kişiyi tokatlayıp yurt dışına kaçtı.

***

Bitcoin’i anlamak için öncelikle paranın tarihini, paranın işlevinin ne olduğunu anlamamız gerekiyor. Paranın tarihi, para piyasaları derslerini akademik düzeyde okuyan birisi olarak aktardıklarımın çokbilmişlik olmayacağını sanıyorum. İngilizce “Money”, Almanca “geld”, İtalyanca “i soldi”, Fransızca “argent”, Türkçe “para”, Farsça “pâre” adıyla dillerimize girmiştir. Para, M.Ö.7.yüzyılda Anadolu’da ortaya çıkmış, Lidyalılar tarafından madenler çekişle dövülerek elde edilmiş. Fatih Sultan Mehmet tarafında İstanbul’da Simkeşhane’de kurulan dünyanın ilk büyük darphanesinde basılmaya başlanmıştır. Kâğıt para M.S. 7. Yüzyılda Çin’de basılmış, 13.Yüzyılda Marco Polo gibi gezginler sayesinde Avrupa’da kullanılmaya başlanmıştır. 17. Yüzyıl’ın ortasında Londra’daki Goldsmith emanet senetleri kullanılmaya başlanmıştır. 1844’de Banka Kurma Kanunu çıkarılmıştır. 1930’lu yıllara kadar altın ve gümüş karşılığı para basılarak kullanılmıştır. Günümüzde paranın değeri denildiğinde ülkenin üretim kapasitesi; askeri ve siyasi gücü olarak kabul edilir. Gelecek bilimciler orta ve uzun vadede bugün kullandığımız metal ve kâğıt para yerine sanal, dijital para kullanılacağı yönünde görüşler iler sürmektedir.

***

Para ne işe yarar? Paranın üç temel işlevi söz konusudur. Değişim aracıdır, ölçü birimidir, saklama aracıdır. Bu özellikleri taşımayan para ve benzeri araçları günümüzde para olarak tanımlamanın doğru olmadığı görüşündeyiz.

***

Son birkaç yıldır kripto para, sanal para, bitcoin gibi kavramlar sıkça kullanılmaya başladı. Etrafımdaki bakkal, market, dolmuş şoförü, pazarcı, kalfa, ustalarımız soruyordu; özellikle internetten haber sayfalarını açtığımda sağından, solunda bu kavramları içeren birçok reklamların çıktığını görüyordum. Cehaletimizden(!) olacak bir kere olsun açıp incelemediğimiz söyleyebilirim. Ama etrafımda insanların şehir efsanesi tarzında “coin” efsaneleri konuştuklarına kulak misafiri oluyordum. Elon Musk’un efsane twitinden sonra coninin meşruluk(!) kazanıp tüm dünyayı sardığını söyleyebiliriz. Soranlara dilim döndüğünce “dikkatli olmaları gerektiğini, bu tür aracın henüz para olarak değerlendirilemeyeceğini” ifade etmeye çalıştım. Ama insanların kolay ve çok para kazanma hırsına karşılık siz ne söylerseniz söyleyin fayda etmiyor. Bir kişi suya atlayınca yüzlerce, binlerce, milyonlarca kişi düşünmeden, öğrenmeden, sorgulamadan tereddütsüz suya atlıyor. Sonra da canlar yanıyor. Bu skandaldan sonra İstanbul’da bir emlakçı evini satıp bu işe parasını yatırdığı, skandal çıkında da başına tabancasıyla ateş ederek intihar ettiğiniz öğreniyoruz. Daha kim bilir kimlerinin canı yanacak...

***

Geride kalan kırk yılda bu tür skandallar, dolandırılma hikâyeler yaşadık. On binlerce kişinin evi, ocağı dağıldı. Banker skandalı; Ankara’da öğrencilik yıllarımızda sabahın erken saatinde, Ankara’nın o meşhur ayazında, Kızılay’da Banker Kastelli’ye para yatırmak için yüzlerce insan sırada beklerdi. O çocuk, genç aklımızla bu manzaranın normal olmadığını idrak edebiliyordum. Yaşını, başını almış her kesimden insanlar kolay para kazanmak için o ayazı çekiyorlardı. Sonunda Kastelli ile birlikte onlarca banker paraları çalıp gitti. Peşinden yüksek faizli banlalar insanları dolandırdı. Titan saadet zinciri, yakın zamanda Çiftlik Bank’ın “tosuncuğu” yüzbinlerce insanın, milyarlarca lirasını tokatlayıp, uçup gittiler. Birçoğu yakalanamadı, yakalananlar da çok ceza almadan yakayı sıyırıp kurtuldular. Develer Thodex’in sahibi Faruk Fatih Özer’i yakalamak için harekete geçti. Ümit ediyorum ki yakalansın, en ağır cezaya çarptırılsın… Ama geçmişteki örnekleri görünce de pek de umutlu olmadığımı söyleyebilirim.

***

“Bedava peynir fare kapanında olur” diye güzel bir atasözümüz var. Bir kazancın içinde alın teri, göz nuru, emek, nasır yoksa gelen para fare kapanındaki peynir gibidir. Bir, iki, üç peyniri alırsınız ama bir an gelir elinizi tuzağa kaptırırsınız. Thodex de böyle bir konudur. “Emeksiz yemek ancak bu kadar olur”.

 

 

Bu yazı toplam 267 defa okundu.
UYARI: Sitemizde yayınlanan yazarlara ait yazılar, yazarların görüşüdür ve yazarları sorumludur. SAKARYA YENİGÜN GAZETESİ sorumlu değildir. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Yorumda yasal sorumluluk yorum yapan kişiye aittir ve SAKARYA YENİGÜN GAZETESİ sorumlu değildir. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında yorum gönderen muhataplarına dava açılabilmektedir. Yorum şikayet konusu olduğunda ,yazılı talep halinde adli makamlara bu yorumların IP adresleri verilmektedir.

 

 

 

 

Arşivde Tarihe Göre Arama Yap

Arşivde Ara

Site İçi Arama

 


 

 

 

 

SAKARYASPOR PUAN DURUMU