Günün Tarihi:21 Eylül 2021

Nitelikli eleman sorunu29 Haziran 2021 , Salı


Seyfi Yücel

Sayın Akgün Altuğ’nun dile getirdiği nitelikli elaman sorununa çözüm önerisi

Gazetemiz Yenigün’ün, 24.06.2021 tarihli sayısının manşetinde, “En büyük sorun nitelikli” elaman haberini ve devamında SATSO Başkanı, Sayın Akgün Altuğ’un röportajını dikkatli ve ilgiyle okudum. Sayın Altuğ devamında, “Firmalar adeta rekabet ediyorlar eleman kaptırmamak için. Bu problemin çözümü için çalışmalar yapıyoruz” diyor. Sayın Altuğ bırakın Sakarya sanayisinin, Türkiye’nin adeta şah damarına dokunuyor…

***

Kırk yılın üzerinde mesleki ve teknik eğitime gönül, emek vermiş, sanayinin nabzını tutmaya çalışan bir kişi olarak görüşlerimi, fikirlerimi, çözüm önerilerimi ana başlıklarla aktarmaya çalışacağım.

***

13.yy yılda Türkleri medeniyete armağan ettiği Ahi sistemi esnaf-sanatkârımız ihtiyacı olan sanatkârını/zanaatkârını yetiştirdi. Selçuklu, Osmanlı bu sanatkârlarla büyüdü, gelişti, ayakta durdu. Buhar makinesinin icadı, sanatkarımızın da bu gelişmeler ayak uyduramaması sonucu eriyip gitti. Osmanlı’nın son döneminde Mithat Paşa’nın Marmara ve Balkanlarda açtığı sanat okulları önemli katkı sağladı. Cumhuriyetin ilk yıllarında eğitmenler katır sırtında kasabaları, köyleri dolaşarak gençlere marangozluk, demircilik öğrettiler. Şehirlerimizde açılan iş okulları, sanat okullarında, KİT’ler bünyesinde açılan çırak okullarında yetişen sanatkârlarımız Cumhuriyetimizin sağlam temellerini attılar. O muhteşem ustalardan tanıdıklarım oldu. Hala onların seviyesine yetişemedik diyebilirim.

***

Nitelikli elemen bulamaz hale nasıl geldik? 1997 kırılma noktası oldu. O günün siyasi iklimi ile meslek liselerine üniversiteye geçişte katsayı engeli kondu. Katsayı engeli veliler, öğrenciler, öğretmenler üzerinde travma etkisi yarattı. Hala da etkisinin sürdüğünü söyleyebilirim. Öğrenciler meslek liselerinden uzaklaştı, meslek liselerine öğrenci gelmez oldu; ilgi azalınca meslek liselerine yatırım yapılmaz oldu, teknolojinin gerisinde kaldı. İdarecilik dönemimden hatırlıyorum, omuzu düşmüş, umudu tükenmiş veliler okulumuza gelip, “Hocam çocuğum hiçbir yeri kazanamadı bari meslek lisesine kayıt ettireyim” der hale geldi. Bu da öğrencileri, velilerin, öğretmenlerin motivasyonunu düşürdü. İhtiyaç duyulan nitelikli elemanlar yetiştirilemez hale geldi. Diğer yandan da ihtiyaç planlaması yapılmadan popülist kaygılarla diğer okul türlerinin açılmasına ağırlık verildi.

***

Son yıllarda mesleki teknik eğitimde yapılan çalışmaları ilgiyle izliyorum. Yenden kendine geliş, öze dönüş gayretleri olarak değerlendiriyorum. Fakat nihayetinde görüyoruz ki meslek lisesinden mezun olan öğrencilerin ancak % 18’i kendi alanlarında istihdam ediliyor. Bu durum pahalı olan mesleki eğitimde büyük bir kaynak israfı olduğunu gösteriyor.

***

Sorunun çözümü için OSB’ler bünyesinde ve girişimciler tarafından özel meslek lisesi açılmasının yolu açıldı. Devlet özel meslek liselerine devam eden öğrencilere teşvik veriyor. Özetle “özel okulda öğrenciler ücretsiz okuyorlar” diyebiliriz. Ancak bu da sorunu çözmeye yeterli olmuyor. Şöyle ki, öğrenci on dört yaşında meslek lisesine başlıyor, dört yıl sonra yaşı on dokuz, yüksekokul veya fakülteye gitmek istiyor yirmi iki, yirmi üç; askerlik yirmi dört derken yaşı yirmi beşe geliyor. Bu yaştan sonra da biraz önce aktarmaya çalıştığım gibi gençler fabrikada çalışmak yerine kafe işletmeciliği, galericilik, oto yıkamacılar, taksicilik gibi fizikken daha kolay, sıcak para getiren işleri tercih ediyorlar.

***

Günümüzde ihtiyaca göre nitelikli eleman yetiştirmenin, opti mum fayda sağlamanın yolu nedir?  Çözüm mesleki eğitim merkezleridir. Şöyle ki, Ahilik geleneğinden bugüne ulaşan çıraklık eğitimi 1977 yılında formel hale getirildi, 1987 yılında geliştirildi, iki yıl önce de örgün eğitim kapsamına alınarak çırak öğrenciler mesleklerinde yetişip, ustalık belgesi almanın yanında alanlarında meslek lisesi diploması alır hale geldiler. İlk mezunları da içinde bulunduğumuz eğitim-öğretim yılı vermiş olacak. Böylece gençler bir taşla iki kuş vurmuş olacaklar.

***

27/6/2019-7180 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan değişiklikle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’na (2/r) ekleme yapılarak özel mesleki eğitim merkezleri açılmasına imkan sağlandı. Ticaret sanayi odaları, esnaf sanatkâr birlikleri, kooperatifler, osb’ler, küçük sanayi siteleri veya müteşebbisler özel mesleki eğitim merkezleri açabilecek. Böylece ortaokuldan sonra mesleki eğitim merkezine kayıt olana öğrenci hemen ertesi günü üretimin içinde mesleğini öğrenmeye başlayacak. Haftada bir gün teorik eğitim alacak, sigortası devlet tarafından ödenecek, asgari ücretin en az % 30’u kadar ücret alacak, işveren ödediği ücretin yaklaşık 2/3’ünü devletten teşvik olarak geri alacak. Yatırım maliyeti meslek lisesi göre daha düşük. Öğrenciler dört yılsonunda ustalık belgesi ve yanında meslek lisesi diploması alacaklar. Zaten işletmede öğrenim gördükleri için istihdam sorunu da yaşamayacaklardır. Bu sitemde meb verilerine göre istihdam oranının % 92 civarında olduğunu görüyoruz. Özel mesleki eğitim merkezlerinde tek sorun osb bünyesinde veya özel teşebbüs tarafından açılan meslek liselerinde öğrenci başına sağlanan devlet desteği henüz özel mesleki eğitim merkezlerine devam edecek öğrencilere sağlanmadı. İş dünyasının talebiyle bu sorunun da kısa zamanda aşılacağına inanıyorum.

***

Sayı Altuğ’nun dile getirdiği sorun sanayileşen ülkemizin can alıcı, kangren sorunu. Çözüm bulamazsak ilerleyen yıllar sorun artarak büyüyecek. Üretim faktörlerinde önemli yere sahip olan emek faktörünü nitelikli hale getiremezsek, “muhasır medeniyetler seviyesine ulaşma” yolundaki treni kaçırmış olacağız.

 

 

Bu yazı toplam 256 defa okundu.
UYARI: Sitemizde yayınlanan yazarlara ait yazılar, yazarların görüşüdür ve yazarları sorumludur. SAKARYA YENİGÜN GAZETESİ sorumlu değildir. Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Yorumda yasal sorumluluk yorum yapan kişiye aittir ve SAKARYA YENİGÜN GAZETESİ sorumlu değildir. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında yorum gönderen muhataplarına dava açılabilmektedir. Yorum şikayet konusu olduğunda ,yazılı talep halinde adli makamlara bu yorumların IP adresleri verilmektedir.


 

 

 

 

Arşivde Tarihe Göre Arama Yap

Arşivde Ara

Site İçi Arama


 



SAKARYASPOR PUAN DURUMU